• ભરૂચ અને ગુજરાતનું ગૌરવ ઝઘડિયા સેવરૂરલના સ્થાપક ડો. લતાબેન દેસાઈ પદ્મશ્રીથી સન્માનિત
  • 40 વર્ષથી આદિવાસી વિસ્તારમાં શ્રેષ્ટ કામગીરી થકી સેવાકીય પ્રવૃત્તિની સુવાસ દેશ અને વિશ્વફલક સુધી પ્રસરી

WatchGujarat. અમેરિકાથી તબીબી ક્ષેત્રે ઉચ્ચ ડિગ્રી મેળવી દેશ અને ખાસ કરી ગરીબ વંચિત લોકોની સેવા કરવા પરત ફરેલા ડો. દેસાઈ દંપતીએ ઝઘડિયામાં 40 વર્ષ પહેલાં સેવા રૂરલ સંસ્થાનો પાયો નાખ્યો હતો.

40 વર્ષની સેવા રૂરલની આરોગ્ય, શિક્ષણ, રોજગારી સહિતના ક્ષેત્રેની સફરમાં 79 વર્ષના ડો. લતાબેન દેસાઈના સહયાત્રી પતિ ડો. અનિલ દેસાઈ 4 વર્ષ પહેલાં જ સ્વર્ગસ્થ થયા હતા. જોકે નવી પેઢીને તૈયાર કરવી અને આરોગ્ય, શિક્ષણ તેમજ આદિવાસી વિસ્તારમાં રોજગારીની સેવાને ઉજાગર કરવાનો સેવા રૂરલનો ધ્યેય નિરંતર આગળ વધતો રહ્યો હતો.

સેવા રૂરલ સંસ્થા ડો. લતાબેન દેસાઈના વડપણમાં હાલ 200 બેડની કસ્તુરબા હોસ્પિટલ 1500 ગામોના લોકોને શ્રેષ્ઠ તબીબી સેવા રાહત દરે કે નિઃશુલ્ક આપી રહી છે. સગર્ભા મહિલાઓ, નેત્ર રક્ષા, વિવેકાનંદ ગ્રામીણ ટેક્નિક કેન્દ્ર, અંધજન પુનઃવસન કાર્યક્રમ સહિતની પ્રવૃતિઓમાં 300 વ્યક્તિનો સ્ટાફ નિરંતર ફરજ બજાવી રહ્યો છે.

નિસ્વાર્થ સેવા અને સમગ્ર જીવન તબીબ પતિ સાથે આદિવાસી, ગરીબ અને વંચિત સહિત રોગીઓની સેવામાં સમર્પિત કરનાર પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત ડો. લતાબેન દેસાઈ આ સન્માનનો શ્રેય પણ પોતાના કર્તવ્યનિષ્ઠ કર્મીઓને આપી રહ્યાં છે.

પદ્મશ્રી ડો. લતાબેન ગૌરવ સાથે કહી રહ્યાં છે કે , આ એવોર્ડ મને નથી મળ્યો. મારા જીવન સાથી, અન્ય કર્મચારીઓ અમારી સાથે જોડાયેલા તમામ લોકોને ફાળે જાય છે. હું તો માત્ર નિમિત્ત છું.

40 વર્ષથી ઝઘડિયામાં સેવા રૂરલ સાંસ્થા થકી આદિવાસી અને ગરીબ હજારો લોકોના જીવન બચાવનાર અને બદલાવ લાવનાર સંસ્થાના સ્થાપક ડો. લતાબેન અંતમાં એટલું જ કહી રહ્યા છે કે તેઓને જે પદ્મશ્રીથી નવાઝ્યા એ લોકોએ ભગવાનને કરેલી મુક પ્રાર્થનાનો પુરસ્કાર છે.

પદ્મશ્રી મેળવનાર ડો. લતાબેન દેસાઈની જીવન ઝરમર

ઝઘડિયા સેવરૂરલ સંસ્થાના સ્થાપક પદ્મશ્રી ડો. લતાબેન દેસાઈનું જીવનનું સૂત્ર છે आत्मनो मोक्षार्थम् जगत् हिताय च (આપણા વ્યક્તિગત સ્વના ઉદ્ધાર માટે અને પૃથ્વી પરના બધાની સુખાકારી માટે).

મહાત્મા ગાંધીજી અને સ્વામી વિવેકાનંદના જીવનથી પ્રેરિત ડો . લતાબેન , તેમના પતિ સ્વ ડો .અનિલભાઈ દેસાઈ અને સેવારૂરલ ટીમે 1980 થી કૌશલ્ય વિકાસ દ્વારા આરોગ્ય, મહિલા સશક્તિકરણ, શિક્ષણ અને ગરીબી નાબૂદીના ક્ષેત્રમાં ગુજરાતમાં આદિવાસી સમુદાયોની સર્વગ્રાહી, સંકલિત સુખાકારી માટે પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું. મૂલ્યોની જાળવણી, આગેવાનો ની બીજી પેઢીનો વિકાસ અને વ્યક્તિગત આધ્યાત્મિક વિકાસ એ તેમના જીવનનો મુખ્ય અભિગમ રહ્યો છે.

તબીબ પતિ સાથે આર્મીમાં મેડિકલ ઓફિસર અને અમેરીકામાં મેડીકલની ઉચ્ચ ડિગ્રી બાદ ગરીબો આદિવાસીઓનું ઉત્થાન જ રહ્યો મંત્ર

ડો.લતાબેન દેસાઈનો જન્મ 8 ઓગસ્ટ 1941ના રોજ સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ માત્ર ત્રણ વર્ષના હતા ત્યારે પિતા ગુમાવ્યા. ડો. લતા દેસાઈએ 1965માં અમદાવાદની બી.જે. મેડિકલ કોલેજમાંથી સ્નાતક થયા. તેઓ તેમના ભાવિ પતિ ડો. અનિલ દેસાઈને મેડિકલ કોલેજમાં મળ્યા.

1965ના યુદ્ધ પછી તરત જ ભારતીય સૈન્યના કોલથી તેઓ અને પતિ ડો. અનિલની દેશની સેવા કરવાની ઈચ્છા જાગી અને બંને સેનામાં જોડાયા. જ્યાં તેઓએ દોઢ વર્ષ સુધી કેપ્ટન/મેડિકલ ઓફિસર તરીકે સેવા આપી. ડૉ. લતા અને અનિલ અનુક્રમે બાળરોગ અને જનરલ સર્જરીમાં પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન પૂર્ણ કરવા કૉલેજમાં પાછા ગયા. ત્યારબાદ, તેઓ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે અમેરિકા US ગયા અને ત્યાં 1971 થી 1979 ની વચ્ચે રહ્યા. 1980 માં દેશની સેવા કરવા માટે યુએસએથી પાછા ફર્યા અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થા ‘ ઝઘડિયા સેવા રૂરલ’ શરૂ કરી.

વિવેકાનંદ અને ગાંધીજીથી બાળપણથી જ પ્રેરિત હોવાથી સેવાભાવ સેવરૂરલ તરીકે વિકસ્યો

ડૉ. લતા, ડૉ. અનિલ અને સેવા રૂરલ ના સ્થાપકો બાળપણથી જ સ્વામી વિવેકાનંદ અને ગાંધીજીના જીવનથી પ્રેરિત હતા. આપણા દેશના ગરીબોની સેવામાં પોતાને સમર્પિત કરવાના મક્કમ સંકલ્પ સાથે, લતા, અનિલ, તેમના મિત્ર દિલીપ અને સમાન વિચારધારાવાળા સાથીઓનો સમૂહ તેમના દેશ પરત ફર્યો અને સાથે મળીને તેઓ ગરીબમાં ગરીબ લોકોની સેવા કરવા લાગ્યા.આમ, સોસાયટી ફોર એજ્યુકેશન, વેલ્ફેર એન્ડ એક્શન – રૂરલ (સેવા – રૂરલ) ની સ્થાપના 1980 માં ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાના પ્રમાણમાં ઉપેક્ષિત આદિવાસી પ્રદેશના ઝગડિયા ગામમાં કરવામાં આવી હતી. ગ્રામજનોએ સ્થાનિક પ્રસૂતિગૃહ સેવા રૂરલ ને સોંપી તેમનું કામ શરૂ કર્યું. ત્યારબાદ વર્ષોવર્ષ સંખ્યાબંધ પ્રતિબદ્ધ યુવાનો યુવતીઓ તેમની સાથે જોડાયા.

આદિવાસી વિસ્તારોમાં સેવા રૂરલના વિકાસ કાર્યોનો સંક્ષિપ્ત સાર

250 બેડની ધર્માદા હોસ્પિટલ આસપાસના 2,000 ગામડાઓને માતા અને બાળ સંભાળ, આંખની સંભાળ, બિન ચેપી રોગો અને સામાન્ય શસ્ત્રક્રિયાના ક્ષેત્રમાં ચોવીસ કલાક ગૌણ સ્તરની સંભાળ પૂરી પાડે છે. કન્સલ્ટન્ટ સહિત 25 તબીબોની ટીમ ઝઘડિયા ગામમાં રહે છે. દર વર્ષે 2 લાખ દર્દીઓ હોસ્પિટલની સેવાઓનો લાભ લે છે. 70% દાખલ દર્દીઓની સારવાર વિનામૂલ્યે કરવામાં આવે છે. હોસ્પિટલ સેવાઓનો ઉદ્દેશ્ય “અતિ આધુનિક સેવા અતિ ગરીબ માટે ” પ્રદાન કરવાનો છે. સેવા રૂરલ પાસે 300 પૂર્ણ સમયના કર્મચારીઓ છે. સેવા રૂરલને ગ્રેટ પ્લેસ ટુ વર્ક સંસ્થા દ્વારા “મહિલાઓ માટે કામ કરવા માટેનું શ્રેષ્ઠ સ્થળ” તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે.

સેવા રૂરલ નો મૂલ્ય આધારિત અભિગમ અને નેતૃત્વ

ગરીબમાં ગરીબ લોકોની સેવા કરવાના સામાન્ય ધ્યેય તરફ, સ્થાનિક પ્રતિભા અને ટીમ નિર્માણની પ્રક્રિયા દ્વારા બધું જ હાંસલ કરવામાં આવ્યું છે. લતા અને અનિલે વંચિતોના ઘર સુધી માનવ સ્પર્શ સાથે વ્યાવસાયિક સંભાળ લેવાની આ પ્રક્રિયાને અમૂલ્ય નેતૃત્વ પૂરું પાડ્યું છે. સેવા રૂરલે માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો તરીકે પારદર્શિતા, સમાનતા, સર્વ ધર્મ સમભાવ, પ્રામાણિકતા, બિનરાજકીય , દરિદ્ર-નારાયણની સેવા અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમના મૂલ્યો કેળવવા સખત મહેનત કરી છે. સેવા રૂરલ સરકાર, સ્થાનિક સમુદાય, ઉદ્યોગો અને અન્ય શુભેચ્છકો સહિત સમાજના તમામ હિતધારકોનો ટેકો લેવામાં માને છે.

સેવા રૂરલની અસરકારકતા

– શિશુ મૃત્યુદર 1982માં 186 મૃત્યુ/1,000 જન્મોથી ઘટીને હવે 25 થયો છે
– પ્રોજેક્ટ વિસ્તારમાં છેલ્લા બે દાયકામાં માતા મૃત્યુ દરમાં 75% સુધારો
– છેલ્લા 40 વર્ષોમાં 25 લાખ દર્દીઓએ કિફાયતી અથવા મફત સેવા
– સેવા રૂરલ ખાતે 1980 થી 1,25,000 થી વધુ દર્દીઓએ આંખને લગતા વિવિધ ઓપરેશનો કર્યા બાદ દ્રષ્ટિ મેળવી
– બે આદિવાસી બ્લોક વાલિયા અને ઝઘડિયાને મોતિયા મુક્ત જાહેર કરાયા
– કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગારીથી 3,500 થી વધુ ગરીબ પરિવારોને ગરીબીમાંથી બહાર લવાયા
– ભારત અને વિદેશની 150 સંસ્થાઓમાંથી 26,000 તાલીમાર્થીઓનું આયોજન કરાયું
– ઘણા યુવાનો ડો. લતા અને અનિલથી પ્રેરિત થયા છે અને તેઓએ પોતાનું જીવન દેશના વિકાસ માટે સમર્પિત કર્યું છે

સેવા રૂરલને અત્યાર સુધીમાં 35 થી વધુ એવોર્ડ મળ્યા

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) જીનીવા એ ઉત્કૃષ્ટ નવીન સામુદાયિક આરોગ્ય કાર્ય માટે રૂરલને સાસાકાવા હેલ્થ પ્રાઈઝ 1985 એનાયત કર્યું. SEWA રૂરલને 2007 માં ભારતમાં માતાઓ અને તેમના બાળકોના જીવન બચાવવામાં તેના અગ્રણી કાર્ય માટે પ્રતિષ્ઠિત મેકઆર્થર એવોર્ડ મળ્યો હતો. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) એ 2015 માં સૌ પ્રથમ “પબ્લિક હેલ્થ ચેમ્પિયન” એવોર્ડ એનાયત કર્યો છે.

સંસ્થાની આગામી પેઢીને તૈયાર કરી

ડો. લતા અને ડો. અનિલે સેવા રૂરલ ના કાર્યને ચાલુ રાખવા અને વિસ્તારવા માટે નેતાઓની બીજી અને ત્રીજી પેઢીને તૈયાર કરી છે. નેતાઓની આ બીજી અને ત્રીજી પેઢીઓ હવે સેવા રૂરલના કાર્ય અને મૂલ્યોના સંવર્ધનનું નેતૃત્વ કરી રહી છે. આદિવાસી સમુદાયના સર્વાંગી વિકાસ માટે ડૉ. લતા અને ડૉ. અનિલ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ અને પોષવામાં આવેલ સારું કાર્ય આવનારા વર્ષો સુધી ચાલુ રહે તે માટે તેઓએ ડૉ. લતાના અને ડો અનિલના જીવન-સૂત્રને અપનાવ્યું છે.

Facebook Comments Box

Videos

Our Partners