watchgujarat: ભારતીય મહિલાઓમાં કેન્સર (Cancer) થી થતી મૃત્યુમાં સૌથી સામાન્ય સર્વાઇકલ કેન્સર (Cervical Cancer) છે. આ એક એવું કેન્સર છે જેનાથી બચવું અને સારવાર બંને સંભવ છે. પરંતુ ભારતીય મહિલાઓમાં આ રોગ વિશે જાગૃતિના અભાવને કારણે તેમને યોગ્ય સમયે માહિતી મળતી નથી. જેના કારણે ડોકટરો માટે તેમનો જીવ બચાવવો મુશ્કેલ બની જાય છે. રાજીવ ગાંધી કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (RGCIRC) ના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, WHO અનુસાર, 2019 માં ભારતમાં 45000 થી વધુ મહિલાઓ સર્વાઇકલ કેન્સરને કારણે મૃત્યુ પામી હતી. સર્વાઇકલ કેન્સરથી બચવા માટે, તેની રસીકરણ અને નિયમિત તપાસ અંગે જનજાગૃતિ કેળવવાની જરૂર છે.

શું છે સર્વાઇકલ કેન્સર-

સર્વાઇકલ કેન્સર સ્ત્રીઓમાં સર્વિક્સના કોષોને અસર કરે છે. સર્વિક્સ એ ગર્ભાશયના નીચેના ભાગનો ભાગ છે જે યોનિ સાથે જોડાયેલ છે. સર્વાઇકલ કેન્સર આ ભાગના કોષોને અસર કરે છે. સર્વાઇકલ કેન્સરના મોટાભાગના કેસો માનવ પેપિલોમા વાયરસ (HPV) ના વિવિધ પ્રકારના એચપીવી સ્ટ્રેનને કારણે થાય છે. એચપીવી એ ખૂબ જ સામાન્ય સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડ રોગ છે જે જનન મસાઓ તરીકે દેખાય છે. ધીમે ધીમે, તેઓ સર્વાઇકલ કોષોને કેન્સર કોષોમાં રૂપાંતરિત કરે છે.

પ્રારંભિક તબક્કે શોધી કાઢવું શકય-

આરજીસીઆઈઆરસીના ગાયનેકોલોજિકલ ઓન્કોલોજી કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. વંદના જૈને જણાવ્યું હતું કે, “ગર્ભાશયના કેન્સરને પ્રારંભિક તબક્કે શોધવું શક્ય છે, કારણ કે તે 10 થી 15 વર્ષ સુધી પ્રી-કેન્સર સ્ટેજ ધરાવે છે અને પેપ સ્મીયર જેવા સરળ પરીક્ષણો દ્વારા શોધી શકાય છે. જેનાથી કેન્સરને વધતું અટકાવી શકાય છે. દર ત્રણ વર્ષે મહિલાઓને પેપ ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, 30 વર્ષથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓએ પણ HPV ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ.

સર્વાઇકલ કેન્સરનું કારણ-

સર્વાઇકલ કેન્સરના મોટાભાગના કેસોનું કારણ ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા માનવ પેપિલોમા વાયરસ (HPV) છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે એચપીવીના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે સ્ત્રીના શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તે વાયરસને કોઈપણ નુકસાન કરતા અટકાવે છે. જો કે, કેટલીક સ્ત્રીઓની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તે વાયરસને દૂર કરવામાં સક્ષમ નથી અને લાંબા સમય સુધી ઉચ્ચ જોખમ એચપીવીના સંપર્કમાં રહેવાથી સર્વાઇકલ કેન્સરનું જોખમ રહેલું છે.

સર્વાઇકલ કેન્સરના લક્ષણો-

ડૉકટરના કહેવા મુજબ, ‘કમનસીબે સર્વાઇકલ કેન્સરના પ્રારંભિક તબક્કામાં કોઈ લક્ષણ દેખાતા નથી. જ્યારે કેન્સર એડવાન્સ સ્ટેજ પર પહોંચે છે ત્યારે તેના લક્ષણો દેખાવા લાગે છે. તેથી, નિયમિત ચેક-અપ કરાવવું જોઈએ, જેથી રોગને પ્રારંભિક તબક્કે ઓળખી શકાય. માસિક ધર્મમાં અનિયમિતતા, માસિક ધર્મ સિવાયનું રક્તસ્ત્રાવ, સંભોગ કર્યા પછી રક્તસ્ત્રાવ, મેનોપોઝ પછી રક્તસ્ત્રાવ, દુર્ગંધયુક્ત સ્ત્રાવ વગેરે સર્વાઇકલ કેન્સરના લક્ષણો છે.

આ કારણો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે-

એક કરતાં વધુ વ્યક્તિઓ સાથે સંભોગ કરવો અને ખૂબ જ નાની ઉંમરે જાતીય પ્રવૃત્તિમાં વ્યસ્ત રહેવું એ સર્વાઇકલ કેન્સરના પરિબળોમાંનું એક છે. સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડ ઇન્ફેક્શન (STI) અને HIV પણ HPV ચેપનું જોખમ વધારે છે. ધૂમ્રપાન પણ જોખમ વધારે છે. સ્વચ્છતાના અભાવ, જાગૃતિના અભાવ અને સમયસર તપાસના અભાવે સર્વાઇકલ કેન્સરના કેસ શહેરી વિસ્તારોની સરખામણીએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં વધુ છે.

સર્વાઇકલ કેન્સરને કેવી રીતે અટકાવવું

ડૉકટરનું કહેવું છે કે સર્વાઈકલ કેન્સરનું જોખમ ઓછું કરવા માટે એચપીવી પ્રોટેક્શન વેક્સિન કરાવવી જોઈએ. આ રસી નવથી 26 વર્ષની વયની છોકરીઓ અને મહિલાઓ માટે ઉપલબ્ધ છે. રસીની સૌથી મોટી અસર ત્યારે થાય છે જ્યારે છોકરીને જાતીય પ્રવૃત્તિ શરૂ થાય તે પહેલાં રસી આપવામાં આવે છે. આ રસી 9 થી 14 વર્ષની વયે બે ઇન્જેક્શન તરીકે આપવામાં આવે છે અને 14 થી 26 વર્ષની ઉંમરે ત્રણ જેટલાં ઇન્જેક્શનની જરૂર પડે છે. જો કે, રસી પછી પણ નિયમિત તપાસ જરૂરી છે.

આ રસી સર્વાઇકલ કેન્સર સામે 70 થી 80 ટકા રક્ષણ આપે છે. તેથી, પ્રારંભિક તપાસ અને સમયસર સારવાર માટે સ્ક્રીનીંગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો કે, આંકડા અનુસાર, 2019માં 10માંથી 1 મહિલાએ સર્વાઇકલ કેન્સરની તપાસ કરાવી હતી.

Facebook Comments Box

Videos

Our Partners